राष्ट्रिय पार्टीको हैसियतको दौड

स्थानीय निर्वाचनको नतिजाले नेकपा (एकीकृत समाजवादी) र लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टीले क्रमशः ३.६६ र २.१२ प्रतिशत पपुलर भोट ल्याएको छ ।

0
49
नेपालका कतिपय राजनीतिक दलहरू राष्ट्रिय दलको हैसियत कायम राख्न लागिपरेका छन् भने कतिपय अर्को महिना हुने निर्वाचनपछि त्यो हैसियत पाउन संघर्षरत छन् ।

सन् २०१७ को आम निर्वाचनमा कम्तिमा एउटा सिट जितेर पनि राष्ट्रिय दल बन्न नसकेका दलहरूले अनिवार्य रूपमा तीन प्रतिशत समानुपातिक प्रतिनिधित्व (पीआर) भोट प्राप्त गर्न बढी मतदातालाई लोभ्याउने काम गरिरहेका छन् । एक राष्ट्रिय पार्टी।

त्यसैगरी, मेको स्थानीय निर्वाचनमा कमजोर नतिजा हासिल गरेका केही प्रमुख दलहरूको राष्ट्रिय मतको हिस्सा तीन प्रतिशतभन्दा कममा झरेर पनि राष्ट्रिय दलको हैसियत कायम राख्ने चुनौती छ ।
नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले, नेकपा (माओवादी केन्द्र), नेकपा (एकीकृत समाजवादी), जनता समाजवादी पार्टी र लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी गरी ६ राजनीतिक दलले प्रतिनिधिसभाको पछिल्लो निर्वाचनमा राष्ट्रिय दलको हैसियत पाएका छन् । 2017 मा। 'राष्ट्रिय' हैसियत प्राप्त गर्न असफल भएका दलहरूबाट निर्वाचित उम्मेदवारहरूलाई सदनमा स्वतन्त्र रूपमा व्यवहार गरिन्छ।

तीमध्ये केही पछि सूचीमा थपिएका थिए।

जनता समाजवादी पार्टी – उपेन्द्र यादव नेतृत्वको संघीय समाजवादी फोरम र महन्थ ठाकुरको नेतृत्वमा रहेको राष्ट्रिय जनता पार्टीबीच २०२१ अगस्टमा एकीकरण भई जनता समाजवादी पार्टी नेपाल र लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टीमा विभाजन भएको थियो ।

अर्कोतर्फ केही असन्तुष्ट नेताहरूले गत भदौमा नेकपा एमाले छोडेर माधवकुमार नेपालको नेतृत्वमा नेकपा (एकीकृत समाजवादी) गठन गरेका थिए ।

यी नयाँ राजनीतिक दलहरू बनेपछि शेरबहादुर देउवा सरकारले विद्यमान राष्ट्रिय दल फुटेमा तीन प्रतिशत मतको थ्रेसहोल्ड नपुग्दा पनि यसरी बनेका नयाँ दलहरू स्वतः राष्ट्रिय दल हुने अध्यादेश ल्यायो ।

अध्यादेशले एकीकृत समाजवादी, लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी र जनता समाजवादी पार्टीलाई राष्ट्रिय पार्टीको हैसियत दिने सहज बाटो खोलेको छ ।

अब, पछिल्लो स्थानीय चुनावमा लोकप्रिय भोटका आधारमा यी केही दलहरूका लागि फेरि हैसियत पाउन चुनौती हुन सक्छ।

यदि मेको स्थानीय चुनावको नतिजा कुनै मार्गदर्शक हो भने, एकीकृत समाजवादीसँग 3.66 प्रतिशत लोकप्रिय मतहरू छन्, अनिवार्य थ्रेसहोल्ड भन्दा थोरै मात्र। राष्ट्रिय पार्टीको हैसियत कायम राख्न पार्टीले कम्तीमा पनि पहिलो हुने एक सिट जित्ने प्रबल सम्भावना रहेकोले राष्ट्रिय मतदातालाई गुमाउन सक्ने अवस्था छैन ।

त्यसैगरी, लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टीसँग मात्र २.१२ प्रतिशत लोकप्रिय मत छ, जुन सीमाभन्दा तल छ । पार्टीले FPTP सिट सजिलै जित्न सक्छ, तर आफ्नै आधारमा पनि यसको प्रभाव घट्दै गएकोले, स्थिति सुरक्षित गर्न पर्याप्त मत सङ्कलन गर्न कडा मेहनत गर्नुपर्छ।

तर, दलका नेताहरु ढुक्क छन् । केशव झाले स्थानीय निर्वाचनमा २५ देखि ३० जिल्लामा मात्रै उम्मेदवार उम्मेदवार बनाएकाले पार्टीको लोकप्रिय भोट घटे पनि मंसिरमा मत संख्या बढ्ने बताए । प्रमुख निर्वाचनमा भोटिङको ढाँचा फरक हुने बताउँदै उनले भने, ‘हाम्रो पार्टीले देशभरबाट समानुपातिक प्रतिनिधित्व पाउने भएकाले राष्ट्रिय पार्टीको हैसियत कायमै राख्छौं ।

अर्कोतर्फ मधेसवादी पार्टी जनता समाजवादीले मे महिनाको निर्वाचनमा ५ प्रतिशत पपुलर भोट ल्याएकाले सहज स्थितिमा रहेको देखिन्छ ।

2017 को चुनाव भन्दा करिब आठ महिना अघि, संसदले एक FPTP सिट र समानुपातिक प्रतिनिधित्व कोटिमा तीन प्रतिशत मत सहित राजनीतिक दलहरूलाई राष्ट्रिय दलको हैसियत सुरक्षित गर्ने मापदण्डको रूपमा पारित गरेको थियो।

विधेयक अनुसार FPTP सिट (हरू) जित्ने तर तीन प्रतिशत लोकप्रिय मत जुटाउन असफल हुने दलका प्रतिनिधिहरूलाई संसदमा "स्वतन्त्र सांसद" मानिन्छ।

दलहरूले यस्तो व्यवस्थाले प्रतिनिधित्वबाट वञ्चित हुने तर्क गर्दै विधेयकप्रति आपत्ति जनाए र ठूला दलहरूले सिन्डिकेट बनाएको आरोप लगाए।

राष्ट्रिय जनमोर्चाले २०१७ को निर्वाचनमा तल्लो सदनको एउटा एफपीटीपी सिट जितेको भए पनि तीन प्रतिशत मतको थ्रेसहोल्ड पूरा गर्न नसकेपछि राष्ट्रिय पार्टीको हैसियत पाउन सकेन ।

चुनौतिहरू बाँकी छन्, पार्टी नेताहरू भन्छन्।

पार्टी उपाध्यक्ष दुर्गा पौडेल राष्ट्रिय पार्टीको हैसियत पाउन चुनौती हुने भएकाले भोट बढाउन लागिपरेको बताउँछन् । "आनुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली अन्तर्गत हाम्रा उम्मेदवारहरू अनुभवी र राम्रो सार्वजनिक छवि भएका छन्," उनले पोस्टलाई बताइन्। "उनीहरूले जीवनका सबै क्षेत्रका मानिसहरूलाई प्रतिनिधित्व गर्ने भएकाले हामी आशावादी छौं।"

गत स्थानीय निर्वाचन अनुसार राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले ३ दशमलव १६ प्रतिशत जनमत प्राप्त गरेको छ । यसले राप्रपालाई आगामी निर्वाचनपछि राष्ट्रिय पार्टी बन्ने आशा जगाएको छ ।


सन् १९९० पछिको संसदीय निर्वाचनमा दलहरूलाई राष्ट्रिय राजनीतिक दलको हैसियत पाउन कुल खसेको कम्तीमा ३ प्रतिशत मत चाहिन्छ।

संविधान लेखन प्रक्रियामा राजनीतिक दलहरूको थप सहभागिता सुनिश्चित गर्न सन् २००८ को पहिलो संविधानसभाको निर्वाचनमा चुनावी थ्रेसहोल्ड हटाइएको थियो।

नयाँ पार्टी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी हो । देशभर फ्यान फलोइङ भएका पार्टी अध्यक्ष रवि लामिछाने चितवन–२ बाट चुनावी मैदानमा छन् । पार्टीले धेरै क्षेत्रहरूमा पेशेवरहरूलाई उभ्याएको छ र अर्को सम्भावित राष्ट्रिय पार्टीको रूपमा हेरिएको छ।

पार्टीका नेताहरु पनि ढुक्क छन् । आ–आफ्नो क्षेत्रमा २३ जना उम्मेदवार लोकप्रिय रहेकाले जित्ने सम्भावना उच्च रहेको पार्टीका केन्द्रीय सदस्य गणेश कार्कीले बताए ।

कार्कीका अनुसार पार्टीले धेरै युवा र पेशाकर्मीलाई उम्मेदवारको रूपमा उम्मेदवार बनाएको छ, "परम्परागत दलहरूको कार्यशैलीबाट जनता निराश छन्," उनले भने।

नेपाली कांग्रेस, माओवादी केन्द्र र एकीकृत समाजवादी क्रमशः ३४.२८, ३३.०३ र १३.०३ प्रतिशत लोकप्रिय मतका साथ सहज स्थानमा छन् ।

#worldwidekhabar

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here